Ο Ντεγκά, η 9η του Μάη ...και η Πολιτιστική Πρωτεύουσα

2022-05-16

Άρθρο του Νίκου Τσοπελάκη


Το 1979 κυκλοφόρησε στη χώρα μας ένα βιβλίο του Έντουάρντ Ρόζενταλ με τίτλο "Στόχος η φθορά των συνειδήσεων". Σε μια εποχή που το διαδίκτυο ήταν άγνωστο και η πληροφόρηση μόλις έκανε τα δειλά βήματα μέσω τηλεόρασης. Διαπραγματευόταν την επίδραση της προπαγάνδας μέσω των προϊόντων πολιτισμού, μέσω της τέχνης. Σήμερα που η πληροφόρηση κινείται κοντά στην ταχύτητα του φωτός, τα πράγματα έχουν πάρει άλλη τροπή και οι προκλήσεις είναι τρομερές ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους που βιώνουν την δική τους πραγματικότητα. Τα τρία επόμενα κείμενα, φαινομενικά ασύνδετα για τον ζωγράφο Ντεγκά, την 9η του Μάη μέρα της αντιφασιστικής νίκης και για την ημέρα της Ευρώπης όπως γιορτάστηκε στην Ελευσίνα στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, θέλουν να καταδείξουν τι σημαίνει αποϊδεολογοποίηση της τέχνης όπως ευαγγελίζονται οι ειδικοί τέτοιων συνάξεων και πόσο βαθειά αντιδραστική είναι η ιδεολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε αυτό τον τομέα, όπως και στους υπόλοιπους. Επίσης ποιοί στηρίζουν αυτή την προσπάθεια κατάπνιξης κάθε διαφορετικής γνώμης, κάθε εκδήλωσης αντίδρασης στα σχέδια τους.

Ο Ντεγκά πάει στην Ουκρανία

Σε πρόσφατο άρθρο ο Αρης Σαραφιανός Επίκουρος Καθηγητής στην Ιστορία της Ευρωπαϊκής Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων γράφει:

"...Στις 5 Απρίλη 2022, άρθρα στον τύπο, κάλυψαν τις πρώτες τραγελαφικές εντυπώσεις που προκάλεσε η μετονομασία από την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου ενός παστέλ πίνακα ζωγραφικής του Εντγκάρ Ντεγκά με τίτλο «Ρωσίδες χορεύτριες» σε «Ουκρανές χορεύτριες». Αν ο μη εξειδικευμένος θεατής διασκέδασε με τις καταγέλαστες εξηγήσεις του ιδρύματος για αυτήν τη «μαγική» μεταμόρφωση, για τους πολλούς ερευνητές που ασχολούνται επιστημονικά με τα θέματα αυτά, το χτύπημα υπήρξε πιο άμεσο. Η εργαλειοποίηση του πολιτισμού, αυτού του γνώριμου από παλιά βραχίονα του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας στη Δύση, αναλαμβάνει τώρα, παράλληλα με τις άλλες λειτουργίες του, και τη διάβρωση των επιστημονικών πρακτικών μέσα από τις οποίες γίνεται στις σύγχρονες κοινωνίες η παραγωγή και διακρίβωση της ιστορικής αλήθειας.

...Το συγκεκριμένο έργο του Ντεγκά ανήκει σε μια σημαντική σειρά 10 περίπου ομότιτλων παστέλ και μερικών ακόμη σχεδίων, η οποία θεωρείται μια «ασυνήθιστη παρέκκλιση από το προγενέστερο έργο του» και «αποκορύφωση της φιλοδοξίας» του. Αποτελεί σίγουρα μεγαλειώδη ιστορική ειρωνεία ότι το ίδρυμα που πρωταγωνιστεί σήμερα στην παραποίηση των συγκεκριμένων έργων είχε νωρίτερα πρωτοστατήσει στην τεχνοϊστορική τους ανάδειξη

...Η ειρωνεία εντείνεται ακόμη παραπάνω από το γεγονός ότι η συγκεκριμένη έκθεση είχε λύσει το ζήτημα του τίτλου και της ιστορικής ταυτότητας των «Ρωσίδων χορευτριών». Στον εκτενή συνοδευτικό κατάλογο, το 1996, με μπόλικη τεκμηρίωση και στιβαρή μεθοδολογία, ο ειδικός στον Degas και συνεπιμελητής της έκθεσης Richard Kendall εντάσσει τη σειρά, το θέμα και την ονομασία «Ρωσίδες χορεύτριες» στο πλαίσιο των διεθνών σχέσεων και της πολιτισμικής διπλωματίας της εποχής - τη Διπλή Συμμαχία Ρωσικής Αυτοκρατορίας και Γαλλίας του 1894. Τα χορευτικά μπουλούκια από την Ανατολική Ευρώπη, που είδε ο Ντεγκά, είναι μέρος του απόηχου των πανηγυρικών πολιτισμικών εκδηλώσεων που συνόδευσαν την επίσκεψη του Τσάρου Νικόλαου Β' στη Γαλλία και της μανίας για καθετί το ρωσικό στη Γαλλία της εποχής.

...26 χρόνια μετά τη λαμπρή αυτή στιγμή, και ενώ δεν έχει προστεθεί κανένα καινούργιο ισχυρό τεκμήριο ή κάποια καινούργια στιβαρή ερμηνεία, το ίδιο ίδρυμα ανέτρεψε θεαματικά τη δική του προγενέστερη στάση. Βέβαια, υπάρχουν και λιγότερο φρενοβλαβείς στάσεις, όπως αυτή του Εθνικού Μουσείου της Στοκχόλμης, που δεν αναμένεται να αλλάξουν το όνομα. Προσθέστε σε αυτό το εθνικιστικό και ιμπεριαλιστικό παραλήρημα, τον «θεσμικό» ρόλο που απέκτησαν στις διαδικασίες αυτές τα social media, μαζί με τα τμήματα Τύπου και επικοινωνίας και τα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά τμήματα των μεγάλων μουσείων, και έχουμε την τέλεια καταιγίδα".

Το άρθρο καταλήγει:

"...Σαν πολλοί σκελετοί δεν φαίνεται να έχουν μαζευτεί στην ντουλάπα του δυτικού «πολιτισμού»; Αντί να βγάζουμε μερικούς από κει μέσα, είναι συνετό να προσθέτουμε κι άλλους;"

Τι γιορτάζουμε στις 9 Μάη;

Σε άρθρο του ο αείμνηστος δημοσιογράφος Δάνης Παπαβασιλείου επισημαίνει:

"...Ποια επέτειο γιορτάζουμε στις 9 Μάη; Πριν από κάποια χρόνια, το ερώτημα θα κρινόταν αφελές, αφού για τους λαούς της Ευρώπης και ολόκληρου του κόσμου η μέρα αυτή συμβόλιζε τη νίκη κατά του φασισμού και το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Στις 9 Μάη 1945, ο Κόκκινος Στρατός μπήκε στο Ράιχσταγκ και τα υπολείμματα του άλλοτε ανίκητου ναζιστικού στρατού παραδίδονται. Από τότε, την ίδια μέρα, πάντα οι λαοί της Ευρώπης γιόρταζαν, όχι μόνο την απαλλαγή από τον εφιάλτη της φασιστικής βαρβαρότητας, αλλά και για τα οράματα που συνόδευαν το τέλος του πολέμου, για έναν κόσμο με ειρήνη, ελευθερία, κοινωνική δικαιοσύνη.

Ξαφνικά, όμως, πριν λίγα χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή "ανακάλυψε" ότι η 9η Μάη είναι η "Ημέρα της Ευρώπης" και σαν τέτοια θέλει να την καθιερώσει. Γιατί, λένε, στις 9 Μάη 1950, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ρομπέρ Σουμάν έκανε τη διακήρυξη για τη δημιουργία μιας "ευρωπαϊκής ομοσπονδίας".Το ότι πέρασαν πάνω από 40 χρόνια για να ανασυρθεί από τη λήθη της ιστορίας ένα τέτοιο γεγονός και να θεωρηθεί γενέθλιο μιας τέτοιας επετείου αποδεικνύει τη σκοπιμότητα. Η επιχείρηση "αναθεώρηση της Ιστορίας", δηλαδή ο βιασμός της ιστορικής μνήμης των λαών είναι σε πλήρη εξέλιξη, με στόχο τη δικαιολόγηση του δόγματος για την οριστική και τελεσίδικη επικράτηση του καπιταλισμού, κάτι που μερικοί ονόμασαν και "τέλος της Ιστορίας".

Πρέπει να θυμηθούμε ακόμη ότι οι αρχιτέκτονες της "ευρωπαϊκής ενοποίησης" δεν έκρυβαν ότι η γενεσιουργός ιδέα ήταν η αντιμετώπιση του "κοινού εχθρού", του σοσιαλιστικού συστήματος. Για το σκοπό αυτό "νικητές" και"ηττημένοι" του Πολέμου βρέθηκαν στο κοινό χαράκωμα. Αυτόν ακριβώς το συνασπισμό σηματοδοτεί η 9η Μάη 1950. Εξάλλου ο ίδιος ο Ρ. Σουμάν στη διακήρυξή του εκείνη την ημέρα ευαγγελίστηκε τη "γαλλογερμανική συμφιλίωση και την Ευρωπαϊκή Ενωση".

Φυσικά η παραποίηση και ο αναθεωριτισμός της Ιστορίας δεν είναι νέο φαινόμενο. Όταν φτάνουμε την 11η Σεπτέμβρη όλα τα Δυτικά μέσα ξαναθυμούνται τους Δίδυμους Πύργους. Ότι την ίδια μέρα οι Αμερικάνοι βομβάρδισαν το Προεδρικό μέγαρο της Χιλής και δολοφόνησαν τον εκλεγμένο πρόεδρο Αλλιέντε ε! αυτό καλό θα ήταν να περάσει στη λήθη. Και στα καθ΄ ημάς μεταθέσαμε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης κατά μερικές μέρες για να συμπέσει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου!

...και η Πολιτιστική Πρωτεύουσα

Το Σάββατο 7 Μαΐου νέοι από ολόκληρη την Αττική βρέθηκαν στην Ελευσίνα προκειμένου να συναντήσουν συνομήλικους της περιοχής και να συμμετάσχουν σε πολλές και διαφορετικές δράσεις. Το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα και η 2023 Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης συνδιοργάνωσαν μια σειρά εκδηλώσεων με επίκεντρο τον πολιτισμό και τη δημοκρατία στην Ευρώπη του σήμερα. Αφορμή για τις εκδηλώσεις αυτές ήταν η Ημέρα της Ευρώπης

Τα συμπεράσματα της συνάντησης παρουσιάστηκαν στη κεντρική συζήτηση στην οποία συμμετείχαν ο Κώστας Αρβανίτης (ευρωβουλευτής ΣΥΡΙΖΑ),η Εύα Καϊλή (ευρωβουλευτής του ΚΙ.ΝΑΛ.), ο Μιχαήλ Μαρμαρινός (Σκηνοθέτης, Γενικός Καλλιτεχνικός Διευθυντής, 2023 Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης), ο Θωμάς Δοξιάδης (αρχιτέκτονας), ο Βασίλης Καραμιτσάνης (νομικός πρόεδρος του Animasyros) ενώ τον συντονισμό είχε η δημοσιογράφος, Νόρα Ράλλη. Χαιρετισμό απηύθυναν ο δήμαρχος της Ελευσίνας Αργύρης Οικονόμου, ο επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα Κωσταντίνος Τσουτσοπλίδης, η επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα Νιόβη Ρίγκου καθώς και η πρόεδρος Δ.Σ. 2023 Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα Δέσποινα Γερουλάνου.

Φυσικά και μόνο η σύνθεση του πάνελ, προδίκαζε που θα πήγαινε η συζήτηση, εκμεταλλευόμενοι τις εύλογες και γνήσιες ανησυχίες των νέων. Φυσικά και η 9η του Μάη που γιορταζόταν για κανένα ομιλητή δεν ήταν η μέρα της αντιφασιστικής νίκης, η μέρα της τελικής συντριβής του φασισμού. Λογικό και αναμενόμενο αφού οι πολιτικοί και λοιποί ομιλητές εκπροσωπώντας την σοσιαλδημοκρατία και την "φωτισμένη" δεξιά έχουν ψηφίσει στο ευρωκοινοβούλιο την εξίσωση σοσιαλισμού-φασισμού, επί τω Δυτικότερον τι Χίτλερ τι Στάλιν! Ας δούμε λοιπόν τι είπαν οι δύο εκπρόσωποι της σοσιαλδημοκρατίας μια και ήταν τα πολιτικά πρόσωπα του πάνελ.

Ο Κώστας Αρβανίτης ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε με την ανάλυση τι είναι δίκαιο. Τι είναι Δημοκρατία. Έμπλεξε πολλά πράγματα, αλλά είχε στόχο. Το Ευρωκοινοβούλιο και κατ' επέκταση η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια κατάκτηση των λαών της Ευρώπης και αυτό το κοινό σπίτι πρέπει να το διαφυλάξουμε σαν κόρη οφθαλμού. "Υπάρχουν μερικές χώρες όπως η Πολωνία (αμβλώσεις) και η Ουγγαρία (ελευθερία του τύπου) που παρεκλίνουν και πρέπει να υποστούν κυρώσεις" είπε. Θα τους τραβήξουμε το αυτί! Ξέχασε τον ομογάλακτο Μακρόν που είχε σαπίσει στο ξύλο τους δημοσιογράφους στο Παρίσι. αγνόησε ότι η Πολωνία ηγείται της σταυροφορίας της Δύσης κατά του πολέμου στη Ουκρανία! Ξέχασε τα δικά μας χάλια της πληροφόρησης όπου πέντε συστημικά κανάλια παίζουν το λαγό της κυβέρνησης. Ξέχασε ότι το twitter και το facebook στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατεβάζουν και ανεβάζουν αναρτήσεις που δεν εξυπηρετούν τα ΕυρωΝΑΤΟικά σχέδια του πολέμου στην Ουκρανία. Τόσο δίκαιο, τόση Δημοκρατία. Καταπιάστηκε και με το οκτάωρο και απευθυνόμενος στους νεολαίους, είπε με σοσιαλδημοκρατική αφέλεια: "Μπορεί πριν από ένα αιώνα να είχαμε το οκτάωρο και σήμερα να το αμφισβητούμε;" Μήπως πρέπει να εξοργιστούμε να φωνάξουμε μην πω να ουρλιάξουμε και δει οι νέοι των 400 ευρώ; Ποιός καθιέρωσε τα ελαστικά ωράρια, τα τρίμηνα και τα εξάμηνα, τους εποχιακούς και τους αναπληρωτές; Ποιός απαγορεύει να υπάρχουν μόνιμες θέσεις εργασίας και οκτάωρο; Ποιός κατήργησε τις συλλογικές συμβάσεις και τις αντικατέστησε με τις ατομικές; Μα η Ευρωπαϊκή Ένωση κ. Αρβανίτη. Η Κομισιόν! Και για να μην έχουμε και αυταπάτες. "Πρέπει να βρούμε τρόπο συνεννόησης οι ομάδες στο Ευρωκοινοβούλιο. Μπορούμε" είπε. Εδώ λοιπόν είναι η ουσία. Για να τσακίσουμε τα λαϊκά εισοδήματα (δες λογαριασμούς ρεύματος), για να βάλουμε φωτιά στα καύσιμα (2,50 ευρώ η βενζίνη), για να τσακίσουμε την δημόσια Υγεία και να θησαυρίζουν οι ιδιώτες, για να απαξιώσουμε το δημόσιο σχολείο, για να κάνουμε τον πολιτισμό και τον αθλητισμό για τους λίγος και ειδικούς είμαστε σύμφωνοι Χριστιανοί "Δημοκράτες", Σοσιαλιστές "Δημοκράτες", Πράσινοι Πολωνοί και Ούγγροι! Και κατέληξε με τα ηθικοπλαστικά ιδεολογήματα. "Η αλήθεια δεν είναι ούτε δεξιά ούτε αριστερή"! Σωστά! Ανάλογα την "αριστερή" αλήθεια που εξυπηρετεί ο καθένας. Ανάλογα με το "αριστερό δίκαιο" που σηκώνει μνημόνια, φτώχια και εξαθλίωση στους μισθούς και συντάξεις, εμπλοκή σε κάθε Αμερικανικό και ΝΑΤΟικό σχέδιο επιθετικότητας.

Ακολούθησε η Εύα Καϊλή ευρωβουλευτής του ΚΙ.ΝΑΛ. που αφού μας είπε πόσο σκληρά εργάζεται στο Ευρωπαϊκή Κοινοβούλιο για την Ευρωπαϊκή ενοποίηση και για το μέλλον των νέων (!) προχώρησε ένα βήμα παρακάτω. "Ζούμε τον πρώτο πόλεμο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο (!). Ο πόλεμος στην Ουκρανία βοήθησε πέρα από την οικονομική ενοποίηση να προωθήσουμε και την αμυντική"! Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς! Όντας φοιτήτρια στο Αριστοτέλειο ίσως να μην συμμετείχε στις μεγαλειώδεις αντιπολεμικές διαδηλώσεις κατά των ΝΑΤΟικών βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία. Και πως να συμμετάσχει όταν το ΠΑΣΟΚ του κ. Σημίτη και η ΝΔ ήταν στο μπλοκ των αγγέλων της κάθαρσης; Εκτός και εάν η Γιουγκοσλαβία, όπως πίστευαν οι Αμερικάνοι βρίσκονταν στην Ανταρκτική. Τι να πούμε για την οικονομική Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Το κόμμα της δεν έφερε τα μνημόνια; Ο Βενιζέλος δεν κούρεψε τις καταθέσεις; Ή μήπως τα φτωχά στρώματα των χωρών της Ευρώπης εξισώθηκαν με τους πλούσιους; Σήμερα στην Ελλάδα οι κολοσσοί ενεργιακοί παίχτες Μυτιλιναίος κλπ έχουν την ίδια τύχη με τον νέο της ανεργίας ή τον συνταξιούχο που μια σύνταξη δεν φτάνει για τον λογαριασμό της ΔΕΗ; Όσο για την αμυντική ενοποίηση τα 50 δις του Σοσιαλδημοκράτη Σόλτς στην Γερμανία, τα Rafal και οι φρεγάτες οι δικές μας, τα όπλα που στέλνουν ο σοσιαλιστής Σάντσες θα τα πληρώσουν ακριβά οι λαοί! Για το κόσμο προβλέπεται φτώχια, εξαθλίωση και πιθανόν πείνα.

Υπάρχει και μια τελευταία απορία; Η Νέα Δημοκρατία δεν είχε ευρωβουλευτές στη συζήτηση; Δεν χρειάζεται σ' αυτές τις περιπτώσεις. Τα έχει αναθέσει σε άλλους. Τόσους Δημάρχους έχει, τόσους προέδρους Ευρωπαϊκών Γραφείων στην Ελλάδα. Τι λένε; Κλείνουν μαζί με τους υπόλοιπους:

Η Δημοκρατική Ευρωπαϊκή Ένωση 

 Της Δημοκρατικής ΕΕ (....το κάγκελο) 

 Την Δημοκρατική ΕΕ Ω ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΕ !



Υ.Γ.

Μόλις πληροφορηθήκαμε ότι στη Eurovision κέρδισε η Ουκρανία (!). Ω! τι έκπληξη! Ο Ζελένσκι ευχήθηκε του χρόνου ο διαγωνισμός να γίνει στη Μαριούπολη. Ποιός έδωσε πρώτος συγχαρητήρια; Ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μίρτσεα Τζεοάνα! "Η νίκη της Ουκρανίας στον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision δείχνει την τεράστια υποστήριξη από τον κόσμο στη χώρα αυτή στην οποία επιτέθηκε η Ρωσία, δήλωσε.Είδαμε χθες (Σάββατο) την τεράστια υποστήριξη από τον κόσμο σε όλη την Ευρώπη (...) Βεβαίως, το τραγούδι ήταν υπέροχο, είναι υπέροχο" υπογράμμισε ο Τζεοάνα.

Από έγγραφα του ΝΑΤΟ, που αποχαρακτηρίστηκαν το 2015 και περιγράφουν ως εξής τη δημιουργία της Eurovision: Στις 28/1/1955 συναντήθηκαν στο Παρίσι τα μέλη της «Επιτροπής του ΝΑΤΟ για τον Πολιτισμό και τη δημόσια πληροφόρηση» με τον διευθυντή της Γαλλικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης, στον οποίο παρέδωσαν μια έκθεση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού φεστιβάλ που θα ονομαζόταν Eurovision. Στο πρότζεκτ αυτό είχε ήδη εμπλακεί το BBC. Στις 30/11/1955, ξανά στο Παρίσι, έγινε μια νέα συνάντηση, αλλά το σχέδιο είχε αλλάξει: Τώρα συζητιόταν η δημιουργία ενός μουσικού φεστιβάλ του ΝΑΤΟ που θα ξεκινούσε τον Απρίλη του 1956. Στις 12/2/1955, σε μια τρίτη συνάντηση, αποφασίστηκε η χρησιμοποίηση της European Broadcasting Union (EBU) ως φορέα για την υλοποίηση του σχεδίου, και ο διαγωνισμός ξεκίνησε τον Μάη του 1956. Μάλιστα, επικεφαλής της EBU ήταν τότε ένα στέλεχος του BBC, που είχε εξαρχής εμπλακεί στη δημιουργία της Eurovision.

Οπότε. Ας σκεφτούν στην Γ(η)ραία Ήπειρο μήπως θα ήταν καλύτερα να γιορτάζεται σαν Ημέρα της Ευρώπης η 28η Ιανουαρίου, ημερομηνία ίδρυσης της Eurovision. Τελικά από πολιτισμό αυτό το έκτρωμα έχει απομείνει να δείχνει την Ενωμένη Ευρώπη!